Khởi động

Làm quen với khối Rubik

Mục tiêu: biết khối được ghép từ những viên nào, và vì sao ta giải theo từng tầng chứ không theo từng mặt.

Trước khi xoay, hãy nhìn kỹ khối Rubik một chút. Hiểu nó được ghép từ những viên nào sẽ giúp mọi bước sau dễ hơn rất nhiều.

Ba loại viên

Khối 3×3 có 26 viên nhỏ nhìn thấy được, chia thành ba loại. Kéo các khối bên dưới để đổi góc nhìn.

6 viên tâmMỗi viên một màu, nằm giữa mỗi mặt. Các tâm không bao giờ đổi chỗ cho nhau, nên tâm màu gì thì mặt đó sẽ mang màu ấy.
12 viên cạnhMỗi viên hai màu, nằm giữa hai góc.
8 viên gócMỗi viên ba màu, nằm ở tám đỉnh của khối.

Những cặp màu đối nhau

Trên khối theo bộ màu chuẩn, ba cặp màu sau luôn nằm ở hai mặt đối diện:

  • TrắngVàng
  • Xanh láXanh dương
  • ĐỏCam

Vì thế sẽ không bao giờ có viên cạnh trắng – vàng hay viên góc có cả đỏ lẫn cam. Biết điều này giúp bạn tìm viên nhanh hơn.

Giải theo tầng, không theo mặt

Sai lầm phổ biến nhất của người mới là cố làm xong từng mặt một. Làm vậy thì cứ xong mặt này lại hỏng mặt kia. Thay vào đó, ta giải từng tầng từ dưới lên: tầng trắng, tầng giữa, rồi tầng vàng.

Một viên chỉ được coi là đúng khi mọi màu trên nó đều khớp với các tâm xung quanh, chứ không chỉ riêng màu trắng hay màu vàng.

Cách cầm khối trong khoá học

Trừ khi bài học nói khác, hãy luôn cầm khối với tâm vàng ở trên, tâm trắng ở dưới. Mặt nào hướng về phía bạn cũng được; mỗi bước sẽ nói rõ khi nào cần xoay cả khối.

Khởi động

Ký hiệu xoay

Mục tiêu: đọc được một công thức như R U R' U' và xoay đúng theo nó.

Công thức Rubik được viết bằng chữ cái. Mỗi chữ là tên một mặt trong tiếng Anh, tính theo cách bạn đang cầm khối.

Ký hiệuTên gốcMặt được xoay
RRightMặt phải
LLeftMặt trái
UUpMặt trên
DDownMặt dưới
FFrontMặt trước, hướng về phía bạn
BBackMặt sau

Ba kiểu xoay

  • R chỉ có chữ: xoay mặt đó 90° theo chiều kim đồng hồ.
  • R' có dấu phẩy, đọc là “R phẩy”: xoay 90° ngược chiều kim đồng hồ.
  • R2 có số 2: xoay 180°, chiều nào cũng cho cùng kết quả.

Thử xoay

Bấm từng ký hiệu và quan sát mặt nào chuyển động. Kéo khối để đổi góc nhìn.

Bài tập khởi động

Bốn lượt R U R' U' sẽ theo bạn suốt khoá học. Hãy tập trên khối thật cho đến khi tay tự nhớ. Một điều thú vị: lặp lại đúng 6 lần thì khối trở về như ban đầu.

R U R' U' lặp 6 lầnBắt đầu từ khối đã giải. Sau sáu lần, mọi viên quay về chỗ cũ.
Bước 1 / 7

Dấu thập trắng

Mục tiêu: bốn cạnh trắng nằm quanh tâm trắng, đồng thời màu còn lại của mỗi cạnh trùng với tâm của mặt bên.

Đây là bước duy nhất không có công thức cố định: bạn tự xoay theo trực giác. Để dễ hơn, ta đi đường vòng qua một hình trung gian gọi là bông cúc, tức bốn cạnh trắng xếp quanh tâm vàng.

Phần A · Xếp bông cúc

Cầm khối với tâm vàng ở trên. Tìm từng cạnh có màu trắng rồi đưa nó lên tầng trên sao cho mặt trắng hướng lên trời. Lúc này chưa cần quan tâm màu còn lại của cạnh.

Một cạnh trắng chỉ có thể rơi vào một trong ba tình huống sau.

Cạnh trắng ở tầng giữaXoay mặt chứa màu còn lại của cạnh, theo chiều đưa cạnh đi lên. Ở đây màu trắng nằm ở mặt trước, màu cam ở mặt phải, nên ta xoay mặt phải.
Cạnh trắng ở tầng dưới, mặt trắng hướng xuốngXoay mặt bên đó 180° là cạnh lên tới nơi, mặt trắng hướng lên.
Cạnh trắng bị lậtCạnh nằm ở tầng trên hoặc tầng dưới nhưng mặt trắng lại quay ngang. Xoay mặt đó một lượt để đưa cạnh về tầng giữa, rồi làm như tình huống đầu tiên.

Phần B · Từ bông cúc xuống dấu thập

  1. Chọn một cánh trắng và nhìn màu còn lại của nó, tức màu nằm ở mặt bên.
  2. Xoay U cho tới khi màu ấy trùng với tâm ngay bên dưới.
  3. Xoay mặt bên đó 180°, ví dụ F2. Cánh trắng rơi xuống đúng chỗ của nó ở mặt trắng.
  4. Lặp lại với ba cánh còn lại.
Hạ bốn cánh xuốngTrước mỗi lượt xoay 180°, mặt trên được xoay để cánh trắng khớp màu với tâm. Bấm “Xem mặt đáy” để thấy dấu thập trắng dần hiện ra.
Bước 2 / 7

Góc trắng

Mục tiêu: đưa bốn góc trắng về đúng chỗ. Khi xong, tầng dưới cùng đã hoàn chỉnh: mặt trắng kín màu và hàng dưới của bốn mặt bên trùng màu tâm.

Giữ tâm trắng ở dưới. Cả bước này chỉ dùng một công thức bốn lượt mà bạn đã tập ở bài ký hiệu.

Công thứcR U R' U'

  1. Tìm ở tầng trên một viên góc có màu trắng. Đọc hai màu còn lại của nó, ví dụ xanh lá và cam.
  2. Xoay U để đưa góc đó tới ngay phía trên “nhà” của nó, tức là nằm giữa mặt có tâm xanh lá và mặt có tâm cam.
  3. Xoay cả khối để góc ấy nằm ở vị trí trước – phải – trên.
  4. Lặp lại R U R' U' cho tới khi góc nằm ở tầng dưới với mặt trắng hướng xuống.

Số lần lặp phụ thuộc vào hướng của mặt trắng lúc bắt đầu.

Trắng hướng sang phải: 1 lầnTrường hợp nhanh nhất.
Trắng hướng lên trên: 3 lầnLần đầu kéo góc xuống, hai lần sau xoay nó về đúng hướng.
Trắng hướng ra trước: 5 lầnDài nhưng không phải nhớ thêm gì: cứ lặp đến khi góc vào chỗ.

Góc trắng kẹt ở tầng dưới

Nếu một góc trắng đã nằm ở tầng dưới nhưng sai chỗ hoặc mặt trắng quay ngang, hãy xoay cả khối để góc đó ở vị trí trước – phải – dưới rồi làm R U R' U' một lần. Góc sẽ bật lên tầng trên và bạn xử lý nó như bình thường.

Bước 3 / 7

Tầng hai

Mục tiêu: đưa bốn cạnh của tầng giữa về đúng chỗ. Khi xong, hai tầng dưới đã hoàn chỉnh.

Bốn viên cạnh của tầng giữa là những cạnh không có màu vàng. Ta tìm chúng ở tầng trên rồi chèn xuống, về bên phải hoặc bên trái.

  1. Ở tầng trên, tìm một cạnh không có màu vàng.
  2. Xoay U cho màu ở mặt bên của cạnh trùng với tâm ngay dưới nó, tạo thành một vạch dọc cùng màu. Xoay cả khối để mặt đó hướng về phía bạn.
  3. Nhìn màu ở mặt trên của cạnh: nó trùng với tâm bên phải hay bên trái? Cạnh cần đi về phía đó.
Cạnh đi sang phảiMàu ở mặt trên của cạnh trùng với tâm bên phải. Công thức: U R U' R' U' F' U F
Cạnh đi sang tráiHình ảnh phản chiếu của công thức trên. Công thức: U' L' U L U F U' F'

Cạnh nằm ở tầng giữa nhưng sai

Đôi khi cạnh cần tìm đã nằm ở tầng giữa nhưng sai chỗ hoặc bị ngược màu, còn tầng trên chỉ toàn cạnh có màu vàng. Hãy cầm khối sao cho cạnh sai ở vị trí trước – phải, rồi làm công thức “sang phải” một lần để đẩy nó lên tầng trên. Sau đó chèn lại như bình thường.

Cạnh bị ngược màuLần đầu đẩy cạnh ra khỏi khe, U2 đưa nó về trước mặt, lần hai chèn lại đúng chiều.
Bước 4 / 7

Dấu thập vàng

Mục tiêu: bốn cạnh ở tầng trên đều có mặt vàng hướng lên. Chưa cần quan tâm màu ở mặt bên của chúng, cũng chưa cần quan tâm các góc.

Từ bước này, hai tầng dưới đã xong, nên mọi công thức đều tạm phá chúng ra rồi trả lại nguyên vẹn. Đừng hoảng khi khối trông lộn xộn giữa chừng, miễn là bạn làm trọn công thức.

Công thứcF R U R' U' F'

Chỉ nhìn bốn cạnh quanh tâm vàng và bỏ qua các góc. Bạn sẽ gặp một trong bốn hình sau.

  • Chấm
  • Chữ L
  • Đường thẳng
  • Dấu thập
  1. Chấm (không có cạnh vàng nào hướng lên): làm công thức một lần ở tư thế bất kỳ, bạn sẽ được chữ L.
  2. Chữ L: xoay U cho hai cánh của chữ L chỉ về phía sau và bên trái, rồi làm công thức. Bạn sẽ được đường thẳng nằm ngang.
  3. Đường thẳng: xoay U cho đường nằm ngang từ trái sang phải, rồi làm công thức. Bạn sẽ được dấu thập.
Đường thẳng thành dấu thậpĐường vàng phải nằm ngang trước khi bắt đầu.
Từ chấm tới dấu thậpLần một ra chữ L. U2 đưa chữ L về góc sau – trái. Lần hai ra đường thẳng, lần ba ra dấu thập.
Bước 5 / 7

Cạnh vàng về đúng chỗ

Mục tiêu: màu ở mặt bên của bốn cạnh vàng trùng với tâm của bốn mặt bên.

Công thứcR U R' U R U2 R' U

Công thức này đổi chỗ hai cạnh ở phía trước và bên trái của tầng trên, đồng thời giữ nguyên hai cạnh ở phía sau và bên phải.

  1. Xoay U và đếm số cạnh có màu mặt bên trùng với tâm. Luôn có một vị trí mà ít nhất hai cạnh khớp. Nếu cả bốn cùng khớp, bạn đã xong bước này.
  2. Hai cạnh khớp nằm kề nhau: xoay cả khối để chúng ở phía sau và bên phải, rồi làm công thức một lần.
  3. Hai cạnh khớp nằm đối nhau: làm công thức một lần ở tư thế bất kỳ. Sau đó xoay U để tìm hai cạnh khớp kề nhau và quay lại mục 2.
Hai cạnh khớp kề nhauCạnh phía sau và cạnh bên phải đã khớp tâm. Công thức đổi chỗ hai cạnh còn lại.
Hai cạnh khớp đối nhauLần một tạo ra hai cạnh khớp kề nhau. U' đưa chúng về khớp tâm, y' xoay cả khối để chúng ở phía sau và bên phải, rồi làm lần hai.
Bước 6 / 7

Góc vàng về đúng chỗ

Mục tiêu: cả bốn góc vàng nằm đúng vị trí của mình, dù có thể còn bị xoay sai hướng.

Một góc được coi là đúng chỗ khi ba màu của nó chính là màu của ba mặt mà nó chạm vào (mặt vàng và hai mặt bên), kể cả khi các màu chưa quay đúng hướng.

Công thứcU R U' L' U R' U' L

Công thức này giữ yên góc ở vị trí trước – phải – trên và xoay vòng ba góc còn lại.

  1. Tìm một góc đã đúng chỗ.
  2. Xoay cả khối để góc ấy nằm ở vị trí trước – phải – trên, rồi làm công thức.
  3. Kiểm tra lại bốn góc. Nếu chưa đúng hết, giữ nguyên cách cầm và làm công thức thêm một lần nữa.
  4. Không có góc nào đúng chỗ? Làm công thức một lần ở tư thế bất kỳ. Sẽ xuất hiện một góc đúng chỗ, và bạn quay lại mục 1.
Xoay vòng ba gócGóc trước – phải – trên có đủ ba màu vàng, xanh lá, cam nên đã đúng chỗ, chỉ là đang xoay sai hướng. Ba góc còn lại đổi chỗ cho nhau.
Bước 7 / 7

Xoay góc vàng

Mục tiêu: xoay từng góc cho mặt vàng hướng lên. Xong bước này là khối được giải.

Công thứcR' D' R D

  1. Cầm khối với mặt vàng ở trên, sao cho một góc chưa đúng hướng nằm ở vị trí trước – phải – trên. Từ giờ giữ nguyên cách cầm này.
  2. Lặp lại R' D' R D cho tới khi góc đó có mặt vàng hướng lên: 2 lần nếu mặt vàng đang hướng sang phải, 4 lần nếu đang hướng ra trước.
  3. Chỉ xoay mặt trên (U hoặc U') để đưa góc sai tiếp theo tới vị trí trước – phải – trên, rồi lặp lại mục 2.
  4. Khi mọi góc đều có vàng hướng lên, xoay U để tầng trên khớp với các mặt bên.
Hai góc cần xoayGóc thứ nhất có vàng hướng sang phải nên cần 2 lần. U đưa góc thứ hai tới; vàng hướng ra trước nên cần 4 lần. U' cuối cùng đưa tầng trên về khớp.
Tổng kết

Bảng công thức

Toàn bộ khoá học gói trong một bảng. Hãy mở lại trang này mỗi khi quên một công thức.

BướcViệc cần làmCông thức
1Dấu thập trắngTự xoay, đi qua “bông cúc”
2Góc trắngR U R' U'
lặp 1 đến 5 lần
3Tầng haiSang phải: U R U' R' U' F' U F
Sang trái: U' L' U L U F U' F'
4Dấu thập vàngF R U R' U' F'
5Cạnh vàng về đúng chỗR U R' U R U2 R' U
6Góc vàng về đúng chỗU R U' L' U R' U' L
7Xoay góc vàngR' D' R D
lặp 2 hoặc 4 lần cho mỗi góc

Luyện tập thế nào?

  • Mỗi ngày giải lại vài lần và nhìn bảng khi quên. Tay bạn sẽ nhớ công thức nhanh hơn đầu.
  • Tập riêng bước 1 và bước 2 thật nhiều, vì đó là phần cần trực giác nhất và cũng là phần tốn thời gian nhất.
  • Khi đã giải trôi chảy mà không cần nhìn bảng, hãy thử bấm giờ để thấy mình tiến bộ.

Học gì tiếp theo?

Phương pháp từng tầng dễ học nhưng cần khá nhiều lượt xoay. Khi đã quen tay, bước tiếp theo thường là CFOP, phương pháp giải nhanh phổ biến nhất, cùng với các khối khác như 2×2 và 4×4. Những phần đó sẽ được bổ sung vào trang này.

Về trang chủ